Đông Gặp Bắc – Tại Sao Chinatown Newcastle Quan Trọng Hơn Mọi Người Vẫn Nghĩ

Gần đây tôi dành rất nhiều thời gian trên phố Stowell, tự tìm hiểu về “kinh tế sắc tộc đô thị” và ý nghĩa của nó đối với phát triển vùng. Chinatown của Newcastle thoạt nhìn có vẻ chỉ là nơi để đi ăn dim sum trước khi xem một trận đấu ở sân St James’ Park, nhưng câu chuyện kinh tế và văn hóa ở đây thực sự rất điên rồ — và nó nói lên điều quan trọng về tương lai của vùng Đông Bắc.

Điều khiến tôi chú ý là: đây không chỉ là một điểm du lịch với cổng chào đẹp và vài chiếc lồng đèn. Nó là một hệ sinh thái kinh tế đang vận hành thực sự, phục vụ hơn 35.000 cư dân và sinh viên người Hoa, cùng các cộng đồng đến từ Hong Kong, Đài Loan, Malaysia và Singapore. Siêu thị Wing Hong, các đại lý du lịch, dịch vụ pháp lý, trường dạy tiếng Quan Thoại, trung tâm cộng đồng — đây là “hạ tầng thực”, chứ không phải trang trí.

Góc nhìn kinh tế

Điều tôi học được về các “khu sắc tộc” như Chinatown là chúng có hai chức năng kinh tế quan trọng.

Nơi khởi đầu cho các doanh nhân nhập cư — rào cản mở doanh nghiệp thấp hơn, chuỗi cung ứng sẵn có, lượng khách hàng cố định. Dữ liệu rất thú vị: các nền kinh tế sắc tộc thường có tỉ lệ tồn tại của doanh nghiệp nhỏ cao hơn so với mặt bằng chung nhờ hiệu ứng mạng lưới.

Vai trò cầu nối văn hóa – thương mại — và đây là phần kết nối với công việc nghiên cứu của tôi về Anh – châu Á. Cổng chào cao 11 mét do thợ Thượng Hải chế tác năm 2004 không chỉ mang tính biểu tượng. Nó đại diện cho các mối quan hệ thương mại thực sự, giao lưu văn hóa, và loại “hạ tầng mềm” giúp hoạt động kinh doanh quốc tế trở nên dễ dàng hơn.

Liên kết Đông Bắc – Châu Á

Khi so sánh Chinatown của Newcastle với các thành phố khác ở Anh, điều nổi bật là: quy mô nhỏ nhưng hiệu quả lớn. Đối với một thành phố có kích cỡ như Newcastle, việc tập trung dày đặc các doanh nghiệp châu Á chân thực — từ hải sản Quảng Đông ở King Neptune, ẩm thực Malaysia – Trung Quốc ở Chili Padi, đến Nhật Bản tại Dojo — đã tạo nên điều hiếm có ở vùng Đông Bắc: một trung tâm quốc tế thực thụ.

Điều này rất quan trọng cho chiến lược phát triển của khu vực. Khi nghiên cứu cách Singapore trở thành trung tâm tài chính, hay cách Việt Nam thu hút FDI, một mô hình luôn xuất hiện: hạ tầng văn hóa quyết định sức hút kinh tế. Những nơi khiến cộng đồng quốc tế cảm thấy “như ở nhà” sẽ thu hút vốn đầu tư quốc tế, nhân tài và kết nối thương mại.

Newcastle có các trường đại học thu hút hàng nghìn sinh viên châu Á mỗi năm. Có hệ thống tàu điện, gần tường thành cổ, Oriental Garden và bầu không khí đa văn hóa — những yếu tố có thể (về lý thuyết) biến Newcastle thành một “cánh cổng phía Bắc” kết nối thị trường châu Á hậu Brexit. Chinatown đã và đang thực hiện vai trò đó ở quy mô nhỏ.

Điều tôi vẫn đang tìm hiểu

Câu hỏi lớn của tôi là: Liệu cộng đồng châu Á ở Newcastle có thể được lồng ghép — một cách tôn trọng, không khai thác — vào chiến lược phát triển kinh tế Đông Bắc theo hướng thương mại Anh – châu Á không?

Hạ tầng đã có sẵn — Wing Hong cho hàng tạp hóa, JK Supermarket cho thực phẩm Hàn và Nhật, dịch vụ cộng đồng đa ngôn ngữ. Lễ hội Tết Nguyên Đán hàng năm với múa lân thu hút đám đông khổng lồ. Nhu cầu rõ ràng đang tồn tại.

Những gì còn thiếu, theo quan sát của tôi, là chính sách phát triển kinh tế có chủ đích, nhìn nhận Chinatown như hạ tầng chiến lược, không chỉ là “tiện ích văn hóa”. So sánh với cách Singapore chủ động xây dựng vai trò trung tâm kết nối Đông – Tây — liệu Newcastle có thể làm điều tương tự ở quy mô vùng?

Cơ hội xây cầu nối

Tôi 18 tuổi, đang tự học kinh tế phát triển bằng dữ liệu và quan sát thực tế, nhưng điều này có vẻ quá rõ ràng: trong bối cảnh Anh hậu Brexit đang tìm kiếm quan hệ thương mại mới với châu Á, việc duy trì các cộng đồng châu Á phát triển không chỉ “đẹp” — mà còn có giá trị kinh tế.

Những cộng đồng này sở hữu kỹ năng ngôn ngữ, hiểu biết văn hóa, mạng lưới kinh doanh và quan hệ gia đình mà các phái đoàn thương mại chính thức không thể tái tạo.

Chinatown của Newcastle — với các nhà hàng, cửa hàng và dịch vụ chân thật — vốn đang xây những cây cầu đó một cách tự nhiên. Câu hỏi là: các nhà hoạch định kinh tế vùng Đông Bắc có nhìn nhận điều này hay không.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

Tôi đang tìm các nghiên cứu so sánh về việc những thành phố tầm trung ở châu Âu đã sử dụng các khu kinh doanh sắc tộc để phát triển thương mại quốc tế như thế nào. Nếu bạn có chuyên môn — hoặc bạn thuộc cộng đồng châu Á ở Newcastle và thấy tôi đang bỏ sót góc nhìn nào — tôi thực sự muốn lắng nghe.

Bởi từ nơi tôi đang đứng trên phố Stowell, giữa cổng chào Trung Hoa và mùi lẩu bốc lên từ Little Asia, có một điều gì đó ở đây đáng để chú ý. Không chỉ vì đồ ăn tuyệt vời — mà vì nó thể hiện tiềm năng của Đông Bắc trong việc kết nối thực sự với tương lai kinh tế của châu Á.

Oliver Barclay là nhà sáng lập Barclay Club, tập trung xây dựng cầu nối kinh tế và văn hóa giữa Đông Bắc Anh và Đông Nam Á.
Theo dõi công việc của anh tại www.barclay.club